زیست شناسی

بیماری کرون

کرون یک اختلال التهابی دستگاه گوارش است که هم کودکان وهم افراد بالغ را گرفتار کرده وعلت آن شناخته شده نیست ولی وجود زمینه ارثی و استعداد ژنتیکی در آن نقش مهمی داشته و تمایل به بروز، بیشتر در افراد خانواده و خصوصا بستگان درجه یک دارد .

فاکتورهای احتمالی دیگر مانند عفونت های روده ای یا عوامل محیطی ممکن است با تحریک سیستم ایمنی و ایجاد التهاب در دستگاه گوارش باعث بروز بیماری در افرادی که زمینه ارثی مساعد دارند شود. این بیماری مزمن بوده ودرمان آن باعث کنترل دوره بیماری می شود تا بیماران پریودهای طولانی دوره خاموشی بیماری را تجربه کنند و این دسته از بیماران معمولا عمر طبیعی می کنند . به دوره هایی از بیماری که علایم واضح بالینی وجود دارد دوره شعله وری( Flaring ) و به دوره هایی که بیماری کنترل شده است و بیمار فاقد علایم واضح بالینی است دوره خاموشی (Remission) می گویند. بیماری معمولا دوره های تشدید (شعله وری)وتخفیف (خاموشی) دارد.

حدود 10درصد بیماران بعد از نخستین شعله ور شدن بیماری به خاموشی طولانی مدت می روند ولی بیماری اغلب پریودیک (ادواری)است ودر هر دوره شعله وری شدت علایم متغییر است .در این بیماری التهاب وارتشاح سلولهای ایمنی به داخل جدار روده باعث آسیب دستگاه گوارش وایجاد علامت می شود .این التهاب در کرون اغلب قسمت انتهایی روده کوچک (ایلئوم ترمینال) وابتدای روده بزرگ (کولون)را گرفتار می کند .التهاب معمولا تمام ضخامت روده ها را درگیر کرده ومی تواند منجر به ایجاد تنگی،آبسه،فیستول(مسیرهای غیر طبیعی عبور محتویات روده ) وانسداد روده ها شود .این بیماری می تواند راست روده واطراف معقد را نیز گرفتار کرده وباعث ایجاد فیستول، شقاق، آبسه و زخم در اطراف معقد شود.

علامت های شایع این بیماری زخم های دهانی، اسهال، درد شکم، تب، کاهش وزن و نارسایی رشد قدی بوده ولی بروز علایم مربوط به خارج از دستگاه گوارش نیز شامل درد مفاصل، قرمزی چشم ها ومشکلات کبدی نیز ممکن است وجودداشته باشد. گذشت زمان وتداوم التهاب ممکن است منجر به یکسری عوارض جدی شود.

حدود 50تا80درصد بیماران خصوصا کودکان مبتلا ، مشکلات سوء تغذیه ونارسایی رشد دارند. سو تغذیه والتهاب مزمن ممکن است باعث تاخیر رشد وزنی (کم وزنی)،اختلال رشد قدی(کوتاهی قد)،تاخیر بلوغ،پوکی استخوان ،نرمی استخوان (ریکتز)ومشکلات روانی شود.
مشکلات سوء تغذیه ای را میتوان با ارزیابی منظم وضعیت رشد وکفایت تغذیه وبعضی تستهای آزمایشگاهی (برای کشف کمبود ها ) تا حدود زیادی جلو گیری نمود. در اکثر بیماران رژیم های تکمیلی تغذیه وبهبود کالری منجر به بهبود سو تغذیه شده واگر چه در بیشتر این بیماران کاهش اشتها وجود دارد هرگز نباید غذای آنها را محدود کرد.

اگر به علت آسیب روده ها قادر به تحمل غذا نبوده ویا به علت بیماری یا جراحی روده ها کوتاه شده باشند ،از تغذیه از راه لوله بینی –معدی (NGT) ویا ندرتاً تغذیه از راه وریدی (PN)می توان سود جست اما این روشها برای درمان دراز مدت بیماران گزینه عملی مناسبی نیستند.
پوکی استخوان ونرمی استخوان در 30درصد بیماران رخ داده ودر موارد شدید موجب شکستگی می شوند.اندازه گیری منظم دانسیته استخوانها (BMD)برای کشف مراحل زود رس پوکی استخوان لازم است.

اختلالات استخوانی اغلب به علت سو تغذیه وکمبود ویتامین Dوکلسیم رخ داده وهورمونهای جنسی ومصرف کورتون در درمان بعدی از اعمال موثر در آن هستند .در این بیماران پایش مرتب کلسیم ،فسفر،الکالن،فسفاتازو اندازه گیری منظم دانسیته استخوانها همراه با رژیم تکمیلی کلسیم وویتامین Dوانجام ورزشهای سبک (دو بار در هفته )ضروری است .

یکی از عوارض دراز مدت این بیماری التهاب کبد (هپاتیت ) التهاب وفیبروز مجاری صفراوی (کلانژیت اسکلروزان )وسنگ های صفراوی است . ارزیابی دستگاه کبدی –صفراوی به طور منظم باید انجام شود.در بیمارانی که التهاب روده بزرگ نیز دارند خطر بروز سرطان روده بعد از 10سال از شروع بیماری بالا رفته ودر این بیماران باید بعد از ده سال کولونوسکوپی سالانه برای غربالگری سرطان انجام شود.
ضایعات پوستی وبثورات در 15تا25درصد این بیماران رخ داده ومعمولا با کنترل بیماری خوب می شوند .در 5درصد موارد التهاب چشم نیز رخ می دهد که معمولا با کنترل بیماری خوب می شود ولی معاینات منظم چشم پزشکی برای جلو گیری از بروز آب سیاه (گلوکوم)ضروری است.

ادامه مطلب
   + سینا ; ٦:٥٠ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/٤/۱
comment نظرات ()

هلیکو باکترپیلوری (Helicobacter Pylori)

باکتری هلیکوباکترپیلوری که به H.Pylori معروف بوده یک باکتری خمیده است که عموما" در معده یافت می شود و در حدود نیمی از مردم دنیا به آن آلوده هستند . اکثر افرادی که با این باکتری عفونی هستند هیچ علامتی ندارند و هرگز مشکلی پیدا نمی کنند . این باکتری قادر به ایجاد تعدادی از اختلالات دستگاه گوارش بوده که ازجمله شایعترین آنها زخم های گوارشی و سرطان معده که به ندرت باعث میشوند . معلوم نیست چرافقط تعدادی از افراد آلوده به این باکتری به عوارض و اختلالات بیماری مبتلا شده ولی بقیه مبتلا نمی شوند . در کشورهای صنعتی عفونت با H.P در دوران کودکی غیر معمول و ناشایع بوده و اغلب در بزرگسالی رخ می دهد . دراین کشورها 5 درصد کودکان زیر 5 سال و 50 درصد بالغین به عفونت باکتری هلیکوباکترپیلوری مبتلا هستند . درکشورهای درحال توسعه این عفونت اغلب در دوره کودکی رخ داده و هشتاد درصد کودکان زیر ده سال به این بیماری مبتلا هستند .

انتشار عفونت با مصرف غذاها و آب آلوده رخ داده و معمولا کودکان با شنا در استخرهای آلوده به فاضلاب ، رودخانه ها و نوشیدن آب آلوده و خوردن سبزیجات نپخته به این عفونت مبتلا میشوند . عفونت با این باکتری موجب بروز یکسری تغییرات در معده و ابتدای روده کوچک ( دوازدهه ) می شود . آنزیم و سموم آزاد شده از این باکتری به طور مستقیم یا غیر مستقیم موجب آسیب به سلولهای معده و دوازدهه و کاهش سیستم حفاظتی آنها در برابر اسید معده می شوند . نتیجه نهایی این فرآیندها التهاب معده (گاستریت) و التهاب دوازدهه (دئودنیت) است . 

علائم عفونت با این باکتری بستگی به اختلالی که ایجاد کرده است دارد . اغلب بیماران مبتلا به عفونت فقط التهاب مزمن معده یا اثنی عشر داشته و علامت ندارند و به ندرت ، درصد بروز زخم علائمی دیده میشود ولی در اغلب موارد علائمی مانند در شکم ، نفخ ، احساس پری بعد از غذا خوردن ، کاهش اشتهاء ، تهوع ، استفراغ و .... وجود دارد . ممکن است علایم مربوط به خونریزی مزمن مانند کم خونی و یا خونریزی حاد مانند مدفوع سیاه رنگ ایجاد شود . بندرت گاستریت مزمن با این عفونت باعث تغییرات سلولی در لایه پوشاننده معده و ایجاد سرطان معده می شوند . اگر چه این سرطان در تعداد کمی از افراد عفونی رخ میدهد ولی با توجه به شیوع جهانی عفونت هلیکوباکترپیلوری نیازمند توجه و دقت خاص می باشد . 

تشخیص این عفونت به روشهای مختلف امکانپذیر بوده و برای اقدام به تشخیص و درمان عفونت دلایل پزشکی باید وجود داشته باشد . تست های خونی شامل جستجوی یک آنتی بادی اختصاصی علیه باکتری HP است . این آنتی بادیها توسط سیستم دفاعی بدن علیه عفونت با این باکتری ساخته می شوند. تست های تنفسی که تست تنفسی " اوره " ( Urea Breath Test ) نیز نامیده می شود شامل جستجوی دی اکسید کربن تولید شده توسط باکتری به وسیله آنزیمی به نام " اوره آز " در هوای بازدمی بیمار است . درUBT یک ماده حاوی کربن نشاندار توسط بیمار خورده شده و میزان دی اکسیدکربن نشاندار در هوای بازدمی او سنجیده می شود . تست های مدفوعی پروتئین های این باکتری را در مدفوع فرد جستجو می کنند . آندوسکوپی دستگاه فوقانی گوارش، برای اثبات قطعی بیماریهای گوارشی مانند زخم معده و یافتن همزمان عفونت با هلیکوباکترپیلوری به کار میرود . درمواردی که بیمار علامت دارد (مانند درداپیگاستر) و نیاز به تشخیص علت آن وجود دارد از این روش استفاده شده و ضمن تشخیص علت بیماری ، وجود HP نیز جستجو می شود . 

نمونه از بافت معده گرفته شده و به روش تست اوره آز و یا بافت شناسی و یا کشت باکتری عفونت با این میکروب بررسی می شود . انجام تستهای تشخیصی عفونت با این باکتری همیشه لازم نیست و درموارد خاصی که دلایل خاص طبی وجود دارد باید انجام شود . افراد علامت دار ( سمپتوماتیک ) که زخم معده یا اثنی عشر دارند یا قبلا داشته اند باید از نظر این عفونت بررسی شوند . این باکتری شایعترین علت زخم های فوق بوده و ریشه کنی آن باعث جلوگیری از عود زخم بعد از درمان زخم می شود . افراد بدون علامت ( آسمتپوماتیک ) که علامتی نداشته و شرح حالی از وجود قبلی زخم معده یا دوازدهه نیز ندارند نیاز به بررسی از نظر این عفونت ندارند ولی در بعضی موارد خاص که سابقه خانوادگی سرطان معده یا شیوع منطقه ای بالای آن ( مانند چین ، کره و ژاپن ) وجود دارد، بررسی این عفونت توصیه می شود . 

سوء هاضمه بدون زخم ( Non Ulcer Dyspepsia ) به صورت علائم دستگاه فوقانی گوارش مانند درد ، تهوع ، نفخ ، سیری زودرس بدون علت خاص قابل تشخیص و بدون وجود زخم تظاهر می کند . ارتباط این اختلال ( NUD ) با عفونت H پیلوری معلوم نیست و در موارد مقاوم به درمان بررسی تشخیصی عفونت و درمان آن درصورت اثبات عفونت توصیه شده است . 

تست های تشخیصی این عفونت به دودسته تهاجمی و غیر تهاجمی تقسیم می شوند . تکنیک اثبات عفونت نیز به دو دسته مستقیم مانند کشت و مطالعات میکروسکوپیک نمونه نسج معده و غیر مستقیم مانند کشف آنتی بادی ضد باکتری در خون و کشف CO2 تولید شده توسط باکتری در هوای بازدمی تقسیم می شوند. به توصیه انجمن گوارش آمریکا ( ACG ) انجام تست تشخیصی این عفونت برای بیماران دارای زخم فعال یا سابقه زخم قبلی در دستگاه گوارش فوقانی و بیماران مبتلا به لنفوم MALT صورت می پذیرد . روشهای تهاجمی معمولا در طی آندوسکوپی تشخیصی انجام شده و با نمونه برداری( Biopsy ) ازمعده (Gastric Antrum ) انجام می شود .

ادامه مطلب
   + سینا ; ٦:٤۱ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/٤/۱
comment نظرات ()

زخم های معده و دوازدهه

اکثر زخم ها ی معده با درمان طبی بهبود یافته و به ندرت عمل جراحی برای عوارض بیماری لازم است .

زخم ها معمولا در معده یا دوازده (قسمت ابتدایی روده کوچک )ایجاد می شود .معده واثنی عشر (دوازده) یک سری مکانیز م های محافظتی در مقابل اسید مترشحه از معده و آنزیم های دستگاه گوارش دارند.از جمله این مکانیزم ها وجود یک لایه پروتئینی بنام "موکوس" به صورت یک پرده محافظ بر روی مخاط پوشاننده دستگاه گوارش ،ترشح مواد خنثی کننده اسید (بیکربنات )مواد شیمیایی و محافظ سلولها وسیستم خون رسانی قوی است .کاهش سیستم های محافظتی وگاهی افزایش ترشح اسید باعث قرار گرفتن سلولها در معرض اسید شده وبه دنبال آن تخریب سلولهای بافت پوشاننده وزخم ایجاد می شود .زخم ها ممکن است کاملا بدون علامت باشند .علائم مربوط به زخم های پپتیک شامل یک طیف وسیع بوده وشامل درد و ناراحتی در قسمت فوقانی شکم، احساس نفخ، سیری زودرس ،کاهش اشتها، تهوع واستفراغ هستند.

این علائم ممکن است مربوط به یک بیماری دیگر به جز زخم بوده وبهمین دلیل برای اثبات تشخیص آندوسکوپی لازم است .گاهی در بیماران مبتلا به زخم عوارض تهدید کننده حیات مانند سوراخ شدن احشا وخونریزی دستگاه گوارش فوقانی و یا انسداد گوارشی رخ می دهد.

علائم زخم معده با زخم دوازدهه هم پوشانی دارند ولی یک سری از خصوصیات از جمله سوزش ودردهای شبیه به گرسنگی زمانی که معده خالی است یعنی حدود 2 تا 4 ساعت بعد از غذا خوردن ویا بروز علائم در ساعات آخر شب بین ساعت 11شب تا 3صبح مطرح کننده زخم های دوازدهه هستند.

در زخم های معده درد معمولا بلا فاصله بعد از یک وعده غذایی رخ داده وممکن است با خوردن غذا یا دریافت داروهای ضد اسید خوب نشود .زخم های پپتیک دو دسته علت عمده دارند .عفونت معده با میکروبی بنام هلیکو باکتر پیلوری علت اکثر زخم ها در بالغین وموارد کمتری از زخم ها در کودکان است.

به زخم های ناشی از هلیکو باکتر پیلوری زخم ها ی اولیه می گویند، دسته دوم زخم های ثانویه بوده وبه علت مصرف داروها خصوصا مسکن ها ،آسپرین ،کورتون ویا استرس ها شامل ضربه مغزی ،سوختگی شدید ،شوک،عمل جراحی وبیماریهای مزمن رخ می دهند.

در کودکان اکثر زخم ها ثانویه هستند.فاکتورهای ارثی ،فاکتورهای محیطی وسیگار اگر چه علت اصلی ایجاد زخم نیستند ولی دوره بیماری را تحت تاثیر قرار می دهند .استرس های روحی وروانی وفاکتورهای تغذیه ای نیز در ایجاد زخم دخالت ندارند ولی در بروز علائم بیماری موثر هستند.هلیکو باکترپیلوری یک عفونت شایع بوده ودر نیمی از مردم دنیا وجود دارد ودر تعداد اندکی از افراد عفونی باعث زخم می شود .در تمام افراد مبتلا به زخم باید وجود این عفونت به روشهای سرم شناسی ،تست تنفسی ،آزمایش مدفوع یا نمونه برداری از معده بررسی شده ودر صورت اثبات ریشه کن شود .اکثر زخم های معده با درمان طبی بهبود یافته وبه ندرت عمل جراحی برای عوارض بیماری لازم است.زخم ها در بالغین ،بخصوص در بعضی از قسمت های معده می توانند بد خیم باشند ودر زمان آندوسکوپی اولیه باید نمونه برداری از آنها انجام شود.

در آغاز درمان ،قدم اول ریشه کنی عفونت بوده که باعث تسریع بهبود زخم ومانع عود مجدد آن می شود . بر روی این میکروب یک داروی َ آنتی بیوتیکی موثر نبوده ونیاز به دریافت چند دارو (معمولا دو آنتی بیوتیک ) دارد که همواره یک داروی ضد ترشح اسید (معمولا امپرازول یا پنتازول) تجویز می شوند .
این درمان به مدت 7تا14روز تجویز شده ودر بالای 90درصد باعث ریشه کنی وعفونت می شود .قدم دوم ادامه درمان داروی ضد ترشح اسید به مدت 4تا6هفته برای التیام زخم است .

مصرف سیگار باید قطع شده وغذاهای حاوی کافئین ،قهوه ،چای وشکلات که باعث تحریک ترشح اسید وتشدید علایم در بعضی بیماران می شود ،محدود شود.در زخم دوازدهه نیاز به پیگیری خاصی وجود نداشته وآندوسکوپی مجدد به جز در مواردی که علایم عود کرده یا بهبود نیافته است ،وجود ندارد.
بیمارانی که با عوارض زخم دوازدهه مانند خونریزی یا سوراخ شدن مراجعه کرده اند باید تا ریشه کن شدن باکتری پیگیری واثبات شود.این کار معمولا با تست اوره ویک ماه بعد از اتمام آنتی بیوتیک ها انجام می شود .زخم ها در بالغین به خصوص در بعضی از قسمت های معده مانند تنه وفوندوس می توانند بد خیم باشند و در زمان آندوسکوپی اولیه باید نمونه برداری از آنجا انجام شود.

حتی در صورت منفی بودن نمونه برداری ها ی اولیه از نظر بد خیمی آندوسکوپی مجدد بعد از 8تا12هفته برای تائید التیام زخم ودر صورت عدم التیام انجام نمونه برداری از آن باید انجام شود.در زخم های ثانویه که عفونت هلیکو باکتر وجود ندارد اقدامات درمانی شامل درمان برای التیام زخم وپیشگیری از آسیب های بعدی است.

مصرف دارویی که باعث زخم شده باید قطع شده و یک داروی ضد ترشح اسید معده نیز تجویز شود.عفونت مجدد با هلیکو باکتر پیلوری بعد از ریشه کنی آن نادروکمتر از یک درصد در سال است .اگر در موارد نیازمند به پیگیری ثابت شود که عفونت ریشه کن نشده است باید درمان با (سه آنتی بیوتیک )انجام شود .اگر در موارد نیازمند به پیگیری ثابت شود،زخم التیام نیافته است نمونه برداری برای بررسی بد خیمی وارزیابی علل نادر زخم های مقاوم مانند بیماریهای التهابی روده وتومورهای گاسترنیوما ضرورت دارد .

شیوع زخم های پیستیک در کودکان کم بوده وزخم معده به ندرت دیده می شود .اکثر زخم ها در کودکان علت ثانویه دارند واکثر زخم های اولیه (با عفونت هلیکو باکتر) دوازدهه هستند .

   + سینا ; ٦:٤٦ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/٤/۱
comment نظرات ()